Το P/E ως μέτρο αποτίμησης μετοχών και δεικτών. Να το εμπιστευτώ?

Κάθε φορά που ανοίγουμε μία οικονομική εφημερίδα ή παρακολουθούμε την εικόνα μίας μετοχής ή ενός δείκτη από κάποιο site, βλέπουμε σε περίοπτη θέση τον δείκτη P/E (Price/Earnings). Πόσες φορές έχετε παρατηρήσει τον εαυτό σας να θεωρείτε μία μετοχή ή έναν δείκτη “ακριβό” ή “φθηνό” ανάλογα με το επίπεδο που βρίσκεται το P/E του; Είναι όμως το P/E ένα αξιόπιστο μέτρο αποτίμησης ή αποτελεί απλώς μία εύκολη και άνετη λύση για όποιον δεν θέλει να ασχοληθεί σοβαρά με την αποτίμηση ενός asset;

Ο δείκτης P/E είναι ένα μέτρο σχετικής αποτίμησης των μετοχών και των χρηματιστηριακών δεικτών, ιδιαίτερα δημοφιλής στους ερασιτέχνες επενδυτές. Η ιδέα του δείκτη αυτή είναι να “αναδείξει” πόσο φτηνή ή ακριβή είναι μία μετοχή (ή ένας δείκτης) σε σχέση με το ίδιο της το παρελθόν, σε σχέση με άλλες μετοχές ή σε σχέση με τις εκτιμήσεις για την μελλοντική της κερδοφορία (καθώς οι εκτιμήσεις για την μελλοντική κερδοφορία θεωρούνται ήδη τιμολογημένες στα τρέχοντα επίπεδα των μετοχών).

Αυτός ο δείκτης όμως είναι μόνο ένα πολύ απλουστευμένο μετρήσιμο μέγεθος το οποίο προσπαθεί να ερμηνεύσει ένα από τα δυσκολότερα και πιο σύνθετα κομμάτια της επενδυτικής, όπως είναι η αποτίμηση των μετοχών. Ως μοντέλο αποτίμησης μετοχών έχει κάποια πολύ σοβαρά μειονεκτήματα τα οποία θα επιχειρήσουμε να αναλύσουμε ένα προς ένα.

Αρχικά, χρησιμοποιεί ως μέτρο οικονομικής υγείας μίας εταιρίας τα κέρδη ανά μετοχή αδιαφορώντας για το ύψος της μόχλευσης που υπάρχει στον ισολογισμό της υπό μελέτη εταιρίας. Για παράδειγμα, ένα συγκεκριμένο ονομαστικό ύψος κερδών μπορεί να επιτευχθεί από την ίδια εταιρία με πολλούς και διαφορετικούς συνδυασμούς κεφαλαιακής διάρθρωσης, οπότε και με πολλά και διαφορετικά “κέρδη ανά μετοχή”. Κάθε διαφορετικός συνδυασμός κεφαλαιακής διάρθρωσης αλλάζει σημαντικά το ύψος του ρίσκου που αναλαμβάνει η υπό μελέτη εταιρία χωρίς όμως αυτό το ρίσκο να εμφανίζεται στο P/E της μετοχής.

Ένα ακόμα πολύ σημαντικό μειονέκτημα της χρήσης του P/E ως μονάδα αποτίμησης των μετοχών και των δεικτών είναι ότι όταν συγκρίνουμε το P/E μίας μετοχής ή ενός δείκτη με το παρελθόν του ή με άλλες μετοχές ή δείκτες σε άλλα σημεία του κόσμου, τότε τα υπό σύγκριση P/E έχουν να κάνουν με διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα και λογιστικά πρότυπα. Το παράδειγμα του να συγκρίνουμε μία εταιρία στις ΗΠΑ η οποία έχει διαφορετικό φορολογικό συντελεστή με μία εταιρία στην Γαλλία είναι εύκολο να το αντιληφθούμε. Όμως σε επίπεδο λογιστικών προτύπων φανταστείτε δύο εταιρίες του ίδιου κλάδου με αντίστοιχη κερδοφορία να τηρούν διαφορετική μέθοδο αποτίμησης των αποθεμάτων ή διαφορετικό ρυθμό απόσβεσης των παγίων τους. Τα P/E τους σε αυτή την περίπτωση είναι συγκρίσιμα ή αποτελούν ένα τελείως άσχετο μέτρο το ένα από το άλλο;

Όσον αφορά τους δείκτες μετοχών τώρα και την σύγκριση του P/E ενός δείκτη σε σχέση με το παρελθόν του, γίνονται τα μεγαλύτερα σφάλματα. Αυτό διότι όχι μόνο οι μετοχές του δείκτη αλλάζουν (μετοχές αποχωρούν από έναν δείκτη και άλλες παίρνουν την θέση τους). Η στάθμιση του ίδιου του δείκτη διαφοροποιείται διαχρονικά ανά κλάδο και ανά μετοχή. Οπότε αυτό κάνει το P/E του δείκτη να μην είναι συγκρίσιμο με το ίδιο του το παρελθόν.

Τέλος, μία βασική παράμετρος όσον αφορά την αποτίμηση των χρηματοοικονομικών προϊόντων είναι το κόστος του χρήματος (risk free επιτόκια) και ο πληθωρισμός. Ένα συγκεκριμένο asset χωρίς να αλλάζει κανένα χαρακτηριστικό του, έχει διαφορετική ονομαστική αξία σε μία περίοδο χαμηλών επιτοκίων και πληθωρισμού και διαφορετική αξία σε μία περίοδο υψηλών επιτοκίων και πληθωρισμού. Οπότε όταν συγκρίνουμε το P/E μίας μετοχής ή ενός δείκτη με το παρελθόν του σε περιόδους διαφορετικών επιτοκίων και πληθωρισμού διαπράττουμε μία πολύ σημαντική παράλειψη, αυτή του κόστους του χρήματος.

Μέσα από το συγκεκριμένο άρθρο, δεν επιχειρείται να μηδενιστεί τελείως η αξία του δείκτη P/E ως μέτρο, αλλά να αναδειχτούν τα πολύ σημαντικά μειονεκτήματα τα οποία έχει και να σας δοθεί τροφή για σκέψη όσον αφορά την αποτίμηση των assets. Οπότε την επόμενη φορά που θα βρεθείτε στον πειρασμό να θεωρήσετε φθηνή ή ακριβή μία μετοχή (ή έναν δείκτη) βασιζόμενοι μονάχα στο P/E που έχει, θυμηθείτε ότι η εικόνα που θα βλέπετε θα είναι σημαντικά αλλοιωμένη.

Βρείτε μας επίσης στο

Facebook Twitter LinkedIN Google+

Επιμέλεια: Φρουζάκης Θεοχάρης, IMC (frouzakis@moneyworld.gr)