Το σημείο καμπής στην αγορά ομολόγων των ΗΠΑ

Ένα σημείο καμπής λαμβάνει χώρα όταν η κυρτότητα μίας καμπύλης αλλάζει από αρνητική σε θετική και αντίστροφα.

Οι χρηματοοικονομικές αγορές περιλαμβάνουν πληθώρα σημείων καμπής. Σηματοδοτούν αλλαγές στις κατευθύνσεις των τάσεων οι οποίες μπορούν να είναι απότομες ή σταδιακές, βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες, ασήμαντες ή σοβαρές. Ένα από τα κλειδιά επιτυχίας ενός επενδυτή είναι η ικανότητα να αναγνωρίσει τα σημεία καμπής και να προβλέψει εάν η υφιστάμενη τάση θα επιταχυνθεί, θα αντιστραφεί ή θα επιβραδυνθεί.

Η ομιλία του προέδρου της FED Ben Bernanke σχετικά με την έναρξη της σταδιακής απόσυρσης του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης στις 22 Μαΐου ενεργοποίησε ένα σημείο καμπής. Τα σχόλιά του ενίσχυσαν δραματικά τα επιτόκια, αύξησαν την μεταβλητότητα στις χρηματιστηριακές αγορές και επηρέασαν τις προτιμήσεις ανάληψης ρίσκου των επενδυτών.

Το άλμα σε υψηλότερα επιτόκια, φυσικά, είχε ως αποτέλεσμα να καταγραφούν ζημιές στους επενδυτές ομολόγων και να ξεκινήσει έξοδος χρημάτων από την αγορά ομολόγων. Επίσης αύξησε τις ανησυχίες για επιπλέον άνοδο των επιτοκίων. Όμως, υπάρχουν ακόμη λόγοι στον ορίζοντα που συνηγορούν ότι, οι εισροές σε ομόλογα θα γυρίσουν θετικές. Αυτό το σημείο καμπής πιθανώς να σχηματίσει ένα μέρος μίας καμπύλης τύπου “S” καθώς οι επενδυτές επιστρέφουν στα ομόλογα.

Προοπτική

Για να καταλάβουμε το λόγο, είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε με την αναγνώριση ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια ήταν μία έκτακτη περίοδος. Περισσότερα από 1.2$ τρις έχουν εισχωρήσει σε ομόλογα των ΗΠΑ από το 2009, ένας ετήσιος ρυθμός σχεδόν διπλάσιος από αυτόν της προηγούμενης δεκαετίας.  Είναι σημαντικό, πως δεν παρατηρήθηκε κάποια μείωση της ζήτησης μέχρι τον Μάιο, όταν οι ομιλίες περί απόσυρσης άρχισαν να γίνονται σοβαρές. Η μεταγενέστερη αλλαγή ήταν δραματική, με τους επενδυτές, οδηγούμενοι από τους ιδιώτες να σπεύδουν σε ρευστοποιήσεις και να έχουν αναλάβει 75$ δις μόνο τον Ιούνιο και τον Ιούλιο.

Σίγουρα, το συναίσθημα έχει αλλάξει από τις 22 Μαΐου. Ως επακόλουθο της χρηματοοικονομικής κρίσης, τα ΜΜΕ (τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο στο να ρυθμίζουν τον τόνο των αγορών και την ψυχολογία των επενδυτών) έγιναν από υποστηρικτές των ομολόγων, τονίζοντας τις αρετές τους και το ρόλο τους στη διατήρηση ενός διαφοροποιημένου χαρτοφυλακίου, να υποστηρίζουν την αντίληψη ότι τα ομόλογα ενέχουν περισσότερο ρίσκο από τις μετοχές.

Η υπόθεση για τα ομόλογα

Υπάρχουν ακόμα παράγοντες (από συναισθηματικούς, μαθηματικούς και δημογραφικούς) όπου συνηγορούν ότι θα επανέλθει η ζήτηση για ομόλογα.

Αρχικά, ενώ τα ΜΜΕ μπορεί να έχουν πετύχει στην αλλοίωση του συναισθήματος, το μήνυμά τους ότι τα ομόλογα ενέχουν περισσότερο ρίσκο από τις μετοχές είναι αστήριχτο. Η μέτρηση της ευαισθησίας της τιμής ενός ομολόγου σε μία αλλαγή των επιτοκίων είναι η διάρκεια (περιγράφει την άμεση σχέση μεταξύ της τιμής ενός ομολόγου και του επιπέδου των επιτοκίων). Είναι μία μέτρηση βασισμένη στη χρηματική ροή κατά τη διάρκεια του χρόνου. Γενικά, όσο πιο μακροπρόθεσμο είναι το ομόλογο, τόσο μεγαλύτερη είναι η ευαισθησία της τιμής του σε ενδεχόμενες αλλαγές των επιτοκίων.

Επίσης, και οι μετοχές είναι ευαίσθητες στις αλλαγές των επιτοκίων (ωστόσο, η σημαντική αβεβαιότητα σχετικά με τις πληρωμές μερισμάτων και τις τιμές πώλησης κάνει τη σύνδεση μεταξύ των τιμών και των επιτοκίων λιγότερο άμεση για τις μετοχές από ότι στα ομόλογα). Καθώς τα επιτόκια αυξάνονται, αυτή η χρηματική ροή (από τα μερίσματα και τις τιμές πώλησης) προεξοφλείται με υψηλότερα επιτόκια, πιέζοντας την παρούσα αξία και ασκώντας πτωτική πίεση στις τρέχουσες τιμές των μετοχών. Υπάρχει λογική στο ότι οι μετοχές μπορούν να είναι ακόμα πιο ευαίσθητες στις αλλαγές των επιτοκίων από ότι τα ομόλογα σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Αν τα επιτόκια συνεχίσουν να κινούνται ανοδικά για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, οι τιμές των μετοχών θα επηρεαστούν επίσης.

Επιπλέον, τα ιδιαίτερα γνωρίσματα της αγοράς ομολόγων τα κάνει εγγενώς πιο σταθερά από τις μετοχές. Η κατοχή μετοχών δίνει δικαίωμα στους μετόχους κατ’ αναλογία για τις υπολειπόμενες ταμειακές ροές και τα στοιχεία της καθαρής θέσης της υποκείμενης επιχείρησης. Τα ομόλογα, εν αντιθέσει, είναι υψηλότερα στην κεφαλαιακή ιεραρχία. Είναι υψηλή υποχρέωση των επιχειρήσεων να πληρώσουν το κεφάλαιο και τον τόκο σε χρονική βάση και να προσδίδουν αξίωση στο ενεργητικό της επιχείρησης. Έτσι, από μία χρηματική ροή και μία πιστωτική προοπτική, προκύπτει ότι η άποψη ότι τα ομόλογα ενέχουν περισσότερο ρίσκο από τις μετοχές δεν στέκει.

Ιστορικά, τα ομόλογα ήταν πιο σταθερά από τις μετοχές. Κατά την διάρκεια των 25 τελευταίων ετών, η χειρότερη χρονιά για την αγορά ομολόγων (όπως έχει μετρηθεί από τον συνολικό δείκτη της Barclays) ήταν το 1994 με μία πτώση 3.9%. Αντίθετα, μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα, το χρηματιστήριο των ΗΠΑ έπεσε 38% το 2008. Ακόμα κι αν τα επιτόκια των δεκαετών ομολόγων των ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατά 96 μονάδες βάσης από την αρχή του χρόνου μέχρι τις 20 Αυγούστου, η απώλεια της αγοράς ομολόγων όπως μετρήθηκε από τον προαναφερθέντα δείκτη είναι 3.26%.

Ποιος αγοράζει τώρα;

Οι ιδιώτες μπορεί να σπεύδουν σε ρευστοποιήσεις, αλλά πολλά από τα μεγαλύτερα Αμερικάνικα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά κεφάλαια και ασφαλιστικές εταιρίες αγοράζουν μακροπρόθεσμα ομόλογα. Οι μεγάλες διάρκειες μπορούν να βοηθήσουν στην μείωση του ρίσκου των χαρτοφυλακίων τους μακροπρόθεσμα, καθώς αυτά τα χαρτοφυλάκια τείνουν να έχουν υποχρεώσεις που μπορούν να επεκταθούν σε δεκαετίες στο μέλλον.

Αναμένουμε οι ιδιώτες επενδυτές να ακολουθήσουν και αυτοί, και να γίνουν για μία ακόμα φορά επενδυτές σταθερού εισοδήματος. Ακόμα κι αν τα επιτόκια συνεχίσουν να αυξάνονται, θα το κάνουν πιο σταδιακά παρά με απότομες ανόδους. Οι ενεργοί επενδυτές ομολόγων μπορούν να κινηθούν μέσα σε ένα μεγάλο εύρος τμημάτων της αγοράς ομολόγων και να αναπτύξουν διάφορες στρατηγικές για άντληση αξίας, ακόμα και όταν να επιτόκια κινούνται ανοδικά.

Οι κοσμικές δυνάμεις επίσης αυξάνουν την ζήτηση για σταθερό εισόδημα, και στο σταθερό εισόδημα μπορεί να παραχθεί. Η ζήτηση θα αυξηθεί από την κατακόρυφη αύξηση των συνταξιούχων στις ανεπτυγμένες χώρες και από τον εκρηκτικό αριθμό πλούσιων ιδιωτών από τις αναδυόμενες οικονομίες. Αυτές οι τάσεις θα ενισχυθούν από τον επικείμενο επαναπροσδιορισμό της νομοθεσίας βάσει της οποίας εγγυάται η οικονομική ασφάλεια ηλικιωμένων ατόμων. Καθώς τα επιτόκια αυξάνονται, οι ομολογιακές αποδόσεις θα αυξηθούν, ενισχύοντας την ευκαιρία για τα ομόλογα να παρέχουν πιο ελκυστικές αποδόσεις και εισόδημα.

Αν και είναι εύκολο για τους επενδυτές να παγιδευτούν από τον φόβο και την πλεονεξία κάτι που μπορεί να οδηγήσει τις αγορές στα άκρα και να δημιουργήσει ανεπιθύμητη μεταβλητότητα, οι επενδυτές θα πρέπει να μην χάσουν από τα μάτια τους τους χρηματοοικονομικούς τους στόχους ή τις βασικές αρχές της επενδυτικής. Το ταξίδι της χρηματοοικονομικής ασφάλειας είναι μακρύ, γεμάτο δυσκολίες και αλλαγές ... και περιστασιακά σημείων καμπής.

Επιμέλεια: Φρουζάκης Θεοχάρης (frouzakis@moneyworld.gr)

Πηγή δεδομένων: PIMCO